cong-nghe • 31 min read

Super Intelligence Force: Trump giao Jay Clayton làm 'AI czar'

Đỗ Thành Xem hồ sơ → Xuất bản ngày October 5, 2026

Xem ảnh phóng to

Chủ nhật 4/10/2026 (giờ Mỹ), Tổng thống Donald Trump đăng trên Truth Social rằng ông thành lập "Super Intelligence Force", một nhóm đặc nhiệm của Nhà Trắng chuyên lo chuyện AI. Người dẫn đầu là Jay Clayton, Giám đốc Tình báo Quốc gia (DNI). Nhiều tờ báo Mỹ gọi thẳng vai trò mới của ông là "AI czar", tức người điều phối chính sách AI của chính quyền.

Cái tên nghe hơi lạ nhưng có lý do: từ cuối tháng 9, Trump muốn chính phủ Mỹ gọi AI là "Super Intelligence" (SI). Vậy nhóm mới này làm gì, gồm những ai, và nó có thật sự thay đổi cách nước Mỹ quản lý AI hay không?

Super Intelligence Force là gì?

Theo CNBC (dẫn tin Wall Street Journal đưa đầu tiên hôm thứ Bảy), đây là một task force có 120 ngày để nghiên cứu, báo cáo về rủi ro lẫn cơ hội của AI, rồi đề xuất chính phủ liên bang nên đóng vai trò gì trong việc giám sát công nghệ này.

Trong bài đăng, Trump viết nhóm sẽ điều phối việc chính phủ làm việc với người tiêu dùng, các nhóm lợi ích công, tổ chức tôn giáo, đơn vị vận hành hạ tầng trọng yếu và các "công ty Super Intelligence". Mục tiêu ông nêu là giữ cho nước Mỹ "tiếp tục dẫn đầu thế giới về Super Intelligence", thứ mà theo ông "lớn hơn cả Cách mạng Công nghiệp và Internet".

Điểm cần hiểu đúng: đây là nhóm nghiên cứu và đề xuất. Sau 120 ngày nó đưa ra khuyến nghị, chứ chưa phải một bộ luật hay quy định mới áp ngay lên các công ty làm AI.

Những ai ngồi trong nhóm?

Theo CNBC, Fortune (bản tin AP) và DW, thành viên gồm:

Jay Clayton - Giám đốc Tình báo Quốc gia, trưởng nhóm. Ông từng là Chủ tịch SEC và Chưởng lý Liên bang quận Nam New York, được Thượng viện phê chuẩn làm DNI hồi tháng 7, phụ trách 18 cơ quan tình báo Mỹ.
Andrew Ferguson - Chủ tịch Ủy ban Thương mại Liên bang (FTC).
Emil Michael - Thứ trưởng phụ trách Nghiên cứu và Kỹ thuật, kiêm CTO của Lầu Năm Góc.
Scott Kupor - Giám đốc Văn phòng Quản lý Nhân sự (OPM).

Nhóm báo cáo trực tiếp cho Trump và Chánh văn phòng Nhà Trắng Susie Wiles. Politico lưu ý Clayton vẫn tiếp tục điều hành cộng đồng tình báo, tức AI czar là một "chức kiêm nhiệm" của người đang nắm bộ máy tình báo.

Trước đó, nhà đầu tư David Sacks từng giữ vai trò "AI and crypto czar", nhưng hồi tháng 3 ông cho biết thời gian làm nhân viên chính phủ đặc biệt đã kết thúc. Sacks hiện là đồng chủ tịch Hội đồng Cố vấn Khoa học và Công nghệ của Tổng thống (PCAST).

Vì sao lại là "Super Intelligence"?

Ngày 29/9/2026, Trump ký sắc lệnh "Inaugurating the Era of Super Intelligence". Theo fact sheet của Nhà Trắng, sắc lệnh yêu cầu các bộ, ngành dùng "Super Intelligence" và "SI" thay cho "Artificial Intelligence" và "AI" trong thư từ chính thức, truyền thông và tài liệu chính sách, đồng thời giao cố vấn khoa học công nghệ của Tổng thống đề xuất một định nghĩa liên bang cho SI.

Lý lẽ của Nhà Trắng là chữ "artificial" (nhân tạo) chỉ gợi ý bắt chước con người, còn "Super Intelligence" mới thể hiện hết tiềm năng của công nghệ. BBC dẫn lại việc Trump từng nói chữ artificial làm công nghệ này nghe như "đồ giả". Elon Musk thậm chí đùa rằng sẽ đổi tên SpaceXAI thành SpaceXSI.

Bối cảnh: thỏa thuận tự quản "ràng buộc đạo đức"

Super Intelligence Force ra đời chỉ vài ngày sau cuộc gặp ngày 29/9 tại Nhà Trắng giữa Trump, Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson và lãnh đạo các hãng công nghệ lớn. Theo Euronews (dẫn AP), văn bản được ký bởi Trump cùng Dario Amodei (Anthropic), Sundar Pichai (Google), Mark Zuckerberg (Meta), Greg Brockman (OpenAI), Jensen Huang (Nvidia) và Elon Musk.

Thỏa thuận này hoàn toàn tự nguyện, xoay quanh vài bước chính:

Mỗi công ty xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ "chặt chẽ".
Thuê một đơn vị kiểm toán độc lập bên ngoài để đánh giá các kiểm soát đó.
Lập một ủy ban trong hội đồng quản trị để xem xét báo cáo kiểm toán nội bộ và bên ngoài.

Văn bản viết rằng "theo thời gian, có thể hợp lý để luật hóa các bước này". Trump gọi thỏa thuận là "morally binding" (ràng buộc về mặt đạo đức) và hứa sẽ sớm chỉ định người giám sát nó. Việc chọn Clayton có thể xem là bước thực hiện lời hứa đó. Tuy vậy, theo The Hill và Council on Foreign Relations, văn bản không có hiệu lực pháp lý, không có chế tài hay cơ chế cưỡng chế.

Áp lực từ chuỗi sự cố agent AI

CNBC nhận định nhóm mới xuất hiện giữa lúc lo ngại về AI tăng mạnh, sau hàng loạt vụ agent AI "lộng hành" gây chú ý và các cảnh báo về tốc độ phát triển của công nghệ. Chính lãnh đạo ngành như Dario Amodei (Anthropic) và Sam Altman (OpenAI) từng kêu gọi có rào chắn ở cấp liên bang cho các mô hình frontier, trong khi Trump đến nay vẫn phản đối quản lý bằng luật.

Ngay cả trong ngày công bố thỏa thuận, Amodei vẫn nói "công nghệ này có những rủi ro rất thật" và cơ chế xử lý vẫn đang được bàn. Còn Trump nhấn mạnh ông sẽ không bao giờ "kìm hãm" một công nghệ mà ông cho là lớn hơn cả Cách mạng Công nghiệp, và coi cuộc đua AI chủ yếu là chuyện Mỹ đối đầu Trung Quốc.

Điều này có ý nghĩa gì?

Với người dùng và doanh nghiệp, chưa có gì thay đổi ngay lập tức: không có quy định mới, không có lệnh cấm. Thứ đáng theo dõi là bản báo cáo sau 120 ngày, tức khoảng đầu năm 2027. Nếu nhóm đề xuất biến các cam kết tự nguyện (kiểm toán độc lập, ủy ban giám sát trong hội đồng quản trị) thành luật, đó sẽ là bước ngoặt lớn trong chính sách AI của Mỹ.

Mặt khác, việc giao "AI czar" cho người đứng đầu ngành tình báo, cộng thêm sự góp mặt của FTC và Lầu Năm Góc, cho thấy Washington đang nhìn AI qua lăng kính an ninh quốc gia và cạnh tranh với Trung Quốc nhiều hơn là bảo vệ người tiêu dùng. Bạn nghĩ cách tiếp cận "tự quản trước, luật sau" này có đủ khi agent AI ngày càng mạnh?